|
TÜRK
MEDENÎ KANUNUNUN VELÂYET, VESAYET VE MİRAS HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASINA İLİŞKİN
TÜZÜK KAPSAMINDA TUTULACAK DEFTERLER, ÖZEL KÜTÜK, DOSYALAR, TUTANAKLAR VE
DİĞER EVRAKIN DÜZENLENMESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ
KISIM Amaç ve Kapsam Amaç ve Kapsam
Madde
1-Bu
Yönetmeliğin amacı, Türk Medenî Kanununun Velâyet, Vesayet ve Miras
Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük uyarınca tutulacak defterler ile
özel kütük, dosyalar, tutanaklar ve diğer evraka ilişkin hususları
düzenlemektir. Dayanak Madde
2-Bu Yönetmelik, Türk Medenî Kanununun Velâyet, Vesayet ve Miras
Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 57 nci
maddesinin (a) bendi uyarınca hazırlanmıştır. Tanımlar
Madde 3-Bu
Yönetmelikte geçen :
a)Türk Medenî Kanunu;
22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununu,
b)Bakanlık; Adalet
Bakanlığını, c)Kalem Yönetmeliği; Hukuk ve
Ticaret Mahkemeleri Yazı İşleri Yönetmeliğini,
d)Mahkeme kasası ; Mahkeme
Yazı İşleri Müdürlüğünce, kıymetli evrak ve eşya defterinde yazılı şeylerin
saklandığı kilitli ve sağlam yeri, İfade eder. İKİNCİ KISIM
Genel Hükümler Dosya usulü
Madde
4-Velâyet,
vesayet ve miras işlerinde dosya usulunün
uygulanması zorunludur. Her iş için bir dosya açılarak bu dosyaya ait olduğu işin
esas defterindeki numarası yazılır ve o işe ait tutanak ve belgeler sırasıyla
bu dosyaya konur. Elektronik
ortamda veri girişi ve veri saklama uygulamasına geçen mahkemelerde dosyalama
işlemi elektronik ortamda yapılır. Dosyaların düzenlenmesinde bir
sıra takip olunur. Tutanaklar
Madde
5-Velâyet, vesayet ve miras işleri için bir tutanak tutulur. Bu
tutanakta; dosya esas numarası, vesayet altına alınan veya kendisine kayyım
tayin olunan kimsenin, vasi veya kayyımın, mirasta terekesi yazılanın, defter
tutma talebinde; mirasçı ve ilgililerin ve miras şirketi için tayin olunan
temsilcinin adı, soyadı ve yerleşim yerleri yazılır. Bu tutanakta yapılan
işlemlerin tarih ve sırası belirtilir, kararlar hâkim ve zabıt kâtibi
tarafından imzalanır. Tutanaklara birbirini takip eden sayfa numarası
verilir. Başvuru
şekli Madde
6-Başvuru ve talepler yazılı veya sözlü
beyan ile yapılır. Sözlü beyan tutanağa geçirilir ve beyanda bulunana imza
ettirilir. Belgeler
Madde
7-Terekede
bulunan veya ilgililer tarafından daha sonra ibraz edilen belgelerin
suretleri çıkarılarak dosyaya konulur. Asılları, üzerine dosya esas numarası
yazılan bir zarfa konulup, mahkeme kasasında saklanır. ÜÇÜNCÜ KISIM
Velâyet ve
Vesayet
BİRİNCİ BÖLÜM Defterler Tutulacak defterler Madde
8-Velâyet ve vesayet işlerine bakan mahkemelerde aşağıdaki defterler
tutulur: 1-Banka
hesabı cari defteri, 2-Vesayet
ad defteri, 3-Resmî
defter. Banka
hesabı cari defteri :Bankaya yatırılan ve çekilen paraları gösteren
defterdir. Bu defterde; sıra numarası,
dosya esas numarası, küçük veya kısıtlının adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti
kimlik numarası, banka adı, banka hesap numarası, para miktarı ile diğer
hususların bulunduğu düşünceler sütunu yer alır. Vesayet
ad defteri :Vesayet altına alınan ve kendilerine kayyım tayin olunanların
alfabetik sırayla adlarının tutulduğu defterdir. Bu
defterde; sıra numarası, kısıtlı, küçük veya gaibin adı, soyadı, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası, yerleşim yeri, vesayet altına alınma sebebi,
vasi veya kayyımın adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyet kimlik numarası, yerleşim
yeri, dosya esas numarası ile diğer hususların yer aldığı düşünceler sütunu
bulunur. Resmî defter :Vasi ve
vesayet makamının isteği üzerine, koşullar gerektirdiği takdirde denetim
makamınca verilen karar gereğince vesayet altındaki kişinin, malvarlığının
tutulduğu defterdir.
Bu
defter, tereke tespit ve koruma defterindeki usule göre tutulur. Vasi
tarafından tutulacak defter Madde
9-Vasiliğe atanma kararının kesinleşmesi üzerine, vasi ile vesayet
makamının görevlendireceği bir kişi tarafından hâkimin belirleyeceği süre
içinde ve talimatları doğrultusunda yönetilecek malvarlığının Türk Medenî Kanununun
438 inci maddesi uyarınca defteri tutulur. Deftere vesayet altındaki kişinin
mallarının türü, adedi ve tahmin edilen rayiç bedelleri sıra numarası altında
yazılır. Taşınmazların bulundukları yerler, sınırları, alanları, özellikleri,
tapu kayıtları ve bu mallar üzerindeki kısıtlamalara ilişkin aynî haklar da
ayrıca gösterilir. Vesayet
altındaki kişi ayırt etme gücüne sahipse, olanak bulunduğu takdirde defter
tutulurken hazır bulundurulur. Vesayet
altındaki kişinin malvarlığı yoksa, aynı süre içinde, durum vesayet makamına
yazılı olarak bildirilir. Bu halde defter tutulmaz. Birinci
fıkrada belirlenen süre içinde defterin düzenlenmesine engel bir durum varsa,
vesayet makamından ek süre istenebilir. Vasinin ek süre istemi vesayet
makamınca uygun görüldüğü takdirde yeterli ek süre verilir. Bu süre kesindir.
Tutulan
defter belirlenen süre içinde iki örnek olarak vesayet makamına verilir.
Vesayet makamı, defterde yazılan malların iyi tanımlanmadığını, değerlerinin
takdirinde yanlışlık yapıldığını veya eksik yazıldığını saptarsa, bunları
denetimi altında tamamlattırır veya düzelttirir. Vesayet makamı, defterin usulune uygun ve doğru olarak düzenlendiği kanısına
varırsa bir örneğini onaylayarak vasiye verir, diğer örneğini dosyasında
saklar. Belirlenen süreler içinde
defter tutulmaz veya tamamlanmazsa vasi, Türk Medenî Kanununun 483 üncü
maddesi hükümlerine göre vesayet makamı tarafından görevinden alınır. İKİNCİ BÖLÜM
Raporlar Hesap
raporu Madde
10-Vesayet makamı başka bir süre belirlememişse vasi, her yıl aralık
ayının son günündeki durumu gösterir bir hesap raporunu en geç ocak ayının
son gününe kadar vesayet makamına verir. Raporun bir yıldan kısa sürelerle
düzenlenmesine karar verilmesi halinde vesayet makamı hesabın hangi güne
kadar olan durumu göstereceğini ve raporun en geç hangi tarihte verileceğini
de kararında belirtir. Raporda
hesap devresi içinde malvarlığında meydana gelen değişiklikler ile yapılan
masraflar ve elde edilen gelirler ayrıntıları ile gösterilir ve belgeleri
rapora eklenir. Vesayet makamının bir kararının yerine getirilmesi için
yapılan işlemler varsa, bunlara ait kararların tarihleri de raporda
gösterilir. Rapora,
vesayet altındaki kişinin mallarına ait hesapların yanısıra,
yaşam tarzına, yerleşim yerine ve meslekî eğitimine ilişkin ayrıntılı bilgi
de yazılır. Hesap
raporunun incelenmesi ve onaylanması Madde
11-Vesayet makamı, hesap raporunu verildiği tarihten itibaren en geç bir ay
içinde iyi bir yönetimden beklenen özenin gösterilip gösterilmediğini de
dikkate alarak inceler ve hesap raporunda eksiklik ya
da yanlışlık gördüğü takdirde vasiye, hesapların tamamlanması veya
düzeltilmesi için uygun bir süre verir. Vesayet
altındaki kişi görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip ise,
hesabın hâkim tarafından incelenmesi sırasında olanak ölçüsünde hazır
bulundurulur. Vesayet
makamı, incelemesinin sonunda rapor ve hesapları kabul veya reddeder.
Gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun
önlemleri alır. Vasi,
görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla vesayet altındaki kişiye
verdiği zarardan sorumludur. Değerli şeylerin saklanması
Madde
12-Vesayet altındaki kişiye ait kıymetli evrak, değerli eşya, önemli
belge ve benzerleri, malvarlığının yönetimi bakımından bir engel yoksa,
vesayet makamının gözetimi altında güvenli bir yere konur. Bunların
saklanmasında ve yönetiminde bir engel varsa gerektiğinde güvence alınarak
vasiye de teslim edilebilir. Bu eşyanın teslimine ilişkin tutanakta adetleri,
nitelikleri ve değerleri ayrı ayrı gösterilir. Son
rapor ve kesin hesap Madde
13-Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre herhangi bir nedenle görevi sona
eren vasi, görevinin sona ermesinden itibaren onbeş
gün içinde vesayet makamına vesayet altındaki kişinin malvarlığının
yönetimiyle ilgili son raporunu ve kesin hesabını verir. Son
raporda, mal varlığı ile gelir ve giderin her kalemi niteliği ayrı ayrı gösterilerek yazılır. Önceden verilmiş ve onaylanmış
rapor varsa, o rapordan sonraki gelir ve giderlerin rapora yazılması ile yetinilir. Son rapora gelir ve giderlere ilişkin olarak
hâkimin verilmesini istediği belgeler de eklenir. Yol, yiyecek, giyecek gibi
giderlerin vesayet altındaki kişinin durumuna uygun olanlarından belge
istenmez. Kesin
hesapta, son rapora ek olarak vasinin atandığı ve görevinin sona erdiği
tarihler itibarıyla mal varlığının gelir ve gider toplamı ile gelir ve gider
farkı ayrı ayrı gösterilir. Vesayet
makamı onbeş gün içinde son raporu ve kesin hesabı
inceler, uygun bulursa onaylar, eksiklikler varsa bunların tamamlanması için
vasiye ek bir süre verir. Eksiklikler verilen sürede tamamlandıktan sonra
rapor ve kesin hesap vesayet makamınca onaylanır. Son rapor ve kesin hesap
onaylandıktan sonra malvarlığı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya
yeni vasiye teslim edilir. Verilen
süreye rağmen vasi tarafından son rapor ve kesin hesaptaki eksiklikler tamamlanmaz
veya birinci fıkrada yazılı süre içinde vasi raporunu vermezse ya da vesayet makamı rapora göre vasinin sorumlu olması
gerektiği kanısına varırsa, son rapor ve kesin hesabın reddi konusundaki
kararını vasiye tebliğ eder. Bu karar ayrıca ehliyetini kazanmış ergin kişiye
veya mirasçılarına ya da yeni vasiye tazminat
davası açma hakları bulunduğu da belirtilmek suretiyle tebliğ olunur. Bu
tebliğde vasinin görevine son verildiği de belirtilir. DÖRDÜNCÜ KISIM
Miras BİRİNCİ BÖLÜM Defterler Tutulacak
defterler Madde
14-Tereke işlerine bakan sulh hukuk mahkemesinde aşağıdaki defterler
tutulur: 1-Tereke
esas defteri, 2-Kıymetli
evrak ve eşya defteri, 3-Banka
hesabı cari defteri, 4-Kasa
defteri, 5-Tereke
karar defteri, 6-Tereke
tespit ve koruma defteri, 7-Resmî defter. Tereke
esas defteri :Tereke işlerine bakan sulh hukuk mahkemesine intikal eden bütün
dava, itiraz veya temyiz başvurusu ile sair işlemlerin kaydedildiği
defterdir. Tereke esas defterinde; sıra numarası, başvuranın adı, soyadı veya
unvanı ile başvuru tarihi, mirasbırakanın adı,
soyadı, öldüğü tarih, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa veli, vasi
veya kayyımın adı, soyadı, adresi, son yerleşim yeri mahkemesinin karar tarih
ve numarası ile itiraz veya temyiz başvurusunun tarih ve sonucu sütunları yer
alır. Kıymetli
evrak ve eşya defteri :Döviz cinsinden paralar ile diğer kıymetli evrak ve
eşyanın kaydolunduğu defterdir. Kıymetli evrak ve eşya
defterinde; sıra numarası, tereke dosya esas numarası, kıymetli evrak veya
eşyanın sahibinin adı, soyadı, kıymetli evrak veya eşyanın cinsi, türü,
adedi, değeri, satılıp paraya çevrilmiş ise bedeli ve tahsilât makbuz
numarası, kıymetli evrak ve eşyanın saklandığı yer hanesi ile gerekli görülen
diğer hususların bulunduğu düşünceler sütunu yer alır. Banka
hesabı cari defteri :Bankaya yatırılan ve çekilen paraları gösteren
defterdir. Bu defterde; sıra numarası, tereke dosyasının esas numarası, mirasbırakanın adı, soyadı, banka adı, banka hesap
numarası, bankaya yatırılan paraya ait tahsilât ve reddiyat
makbuzunun tarih ve numarası, para miktarı ile diğer hususların yer aldığı
düşünceler sütunu bulunur. Kasa
defteri :Türk Lirası cinsinden paranın kaydolunduğu defterdir. Bu
defterde; emanete alınan paranın miktarı, tahsilât makbuzunun tarih ve
numarası, tereke dosyasının esas numarası, kasadan çıkış yapılan para miktarı
ile buna ilişkin reddiyat makbuzunun tarih ve
numarası yer alır. Tereke
karar defteri :Mahkeme tarafından verilen kararların sıra numarası takip
edilerek yazıldığı defterdir. Bu defterde; karar
numarası, karar tarihi, dosya esas numarası, miras bırakanın adı, soyadı, son
yerleşim yeri, başvuranın adı, soyadı veya unvanı, adresi, karar sonucu
bulunur. Tereke
tespit ve koruma defteri: Miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hâkimi, Türk
Medenî Kanununun 590 ıncı maddesinde yazılı
sebeplerden birinin gerçekleşmesi halinde tereke tespit ve koruma defterinin
tutulmasına karar verir. Bu
defterde; sıra numarası altında taşınır malların cinsi, türü, miktarı, takdir
olunan değeri, bulunduğu yer ile var ise üzerinde üçüncü bir şahsın rehin
hakkına ilişkin bilgi yer alır. Kolleksiyon halindeki eşya bir kalemde ve aynı numara
altında gösterilir. Aynı türden veya bir diğerine benzer eşya mümkün olduğu
takdirde birlikte kaydolunur. Üçüncü şahsın elinde
bulunan bir mal hakkında istihkak iddiasında bulunulduğu takdirde, bunların
isimleri ve iddiaya konu malın sıra numarası ve vesika ibraz edilmiş ise
cinsi, türü, tarih ve numarası, takdir olunan değeri gösterilir. Taşınmaz
mallar ile bu malları sınırlayan aynî bir hak var ise tapu kayıtları ile
beraber yazılır. Taşınmazlar,
adî veya hasılat kirası suretiyle kiraya veya işletmeye verilmiş ise
kiracıların kimlikleri ve yerleşim yerleri ile sözleşmenin süresi ve kira
bedeli gösterilir. Yazımı
yapılan tereke mallarından gerekenler Türk Medenî Kanununun 591 inci
maddesine göre mühürlenerek koruma altına alınır. Mühür altına alma yazımdan
önce de yapılabilir. Mühürlenmeyen mallar için de uygun koruma önlemi alınır.
Mirasbırakanla birlikte oturanların ikâmetleri için
zorunlu olan taşınmaz bölümleri ile ihtiyaçları için gerekli eşya
mühürlemenin dışında tutulur. Kütüphane veya pul kolleksiyonu gibi tespiti uzun zamana ihtiyaç gösteren
taşınırlardan oluşan mallar, mühürlenmek veya kasa gibi güvenilir bir yere
konulmak suretiyle muhafaza altına alınır. Defterin
hemen tutulmasının mümkün olmadığı hallerde, deftere geçirilecek tereke
mallarının korunmasını sağlamak için tamamının veya bir kısmının, ölümün
hemen sonrasında ve en geç on gün içinde mühürlenmesine karar verilebilir. Bu
şekilde mühürlenen malların da defteri tutulur. Alacaklıların
istemi üzerine yapılan mühürleme, alacak miktarıyla sınırlıdır. Alacaklıya
güvence gösterildiği takdirde mühürleme yapılmaz, yapılmışsa kaldırılır. Defter
tutma işlemi ölüm tarihinden itibaren bir ay içinde tamamlanır ve defterin
sonuna terekeyi yazma işleminin ne kadar devam ettiği yazılarak hâkim ve
zabıt kâtibi ile hazır bulunan
mirasçılar ve bilirkişiler tarafından imza edilir. Bu defter, her dosya için müstakilen düzenlenir.
Muhafazası masraflı veya
bozulması muhtemel olan mallar ve eşya, hâkimin gerekçeli kararı ile açık artırma veya pazarlıkla
satılır. Resmî defter :Mirası reddetmek
hakkına sahip olan mirasçılar tarafından, Türk Medenî Kanununun 606 ncı maddesinde öngörülen sürelerin işlemeye başladığı
tarihten itibaren mirası ret için bir ay içinde defter tutmak talebinde
bulunulduğu takdirde hâkimin gözetimi altında bu işle görevlendirilecek bir
zabıt kâtibi tarafından, tereke tespit
ve koruma defterindeki usule göre tutulan ve ölenin taşınır, taşınmaz
mallarının durumu ve ayrıntısı ile alacak ve borçlarının miktarını gösterir
defterdir. Bu
defterde ayrıca, miras bırakanın kefaletten doğan borçları ayrı bir sütunda
gösterilir. İKİNCİ BÖLÜM Tutanak ve Kütük Tereke
işlerine bakan sulh hukuk mahkemesince tutulması gereken tutanak Madde
15-Mirası ret tutanağı, mirasçının mirası reddetmesi halinde sulh
hâkimince düzenlenen tutanaktır. Bu
tutanakta; mirası reddeden mirasçının adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik
numarası, yerleşim yeri bilgileri yer alır. Ret beyanı mirası reddedene veya
istem bu konuda yetkisi olan vekil tarafından yapılmış ise vekiline imza
ettirilip, hâkim ve zabıt kâtibince imzalanır. Vekilin vekaletnamesi bu
tutanağa eklenir. Süresi
içinde yapılan ret beyanı aynı gün mirası ret kütüğüne işlenir. Tereke
işlerine bakan sulh hukuk mahkemesince tutulması gereken kütük Madde
16-Mirası ret kütüğü, miras mirasçılar tarafından reddedilmiş ise özel
kütüğe işlenir. Bu kütüğe; mirasbırakanın adı,
soyadı, gün, ay, yıl olarak ölüm tarihi, mirası ret için başvuru tarihi, reddedenin
adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, reddedenin yerleşim yeri,
ret beyanını içeren tutanağın tarihi, tereke esas numarası, mirasçılık
belgesini veren mahkemenin esas ve karar numarası yazılır. Kütükte, diğer
hususların bulunduğu düşünceler sütunu da yer alır. Reddeden mirasçıya mirası
reddettiğine dair belge verilmiş ise bu husus düşünceler sütununda
belirtilir. Reddeden
mirasçıya talebi halinde, mahkemenin özel kütüğünün kayıt numarasını içeren,
mahkeme mührü ile mühürlenmiş ve zabıt kâtibi tarafından onaylanmış mirası
reddettiğine ilişkin bir belge verilir. BEŞİNCİ KISIM
Son Hükümler Defter ve kütüğün basılması
Madde
17-Bu Yönetmelikte tutulması öngörülen ve ekte birer örneği gösterilen defterler
ve özel kütük Adalet Bakanlığınca bastırılıp teşkilâta gönderilir. Örnekler
Madde
18-Bu
Yönetmelik hükümlerine göre, tutulması ve kullanılması zorunlu olan defter
örnekleri Yönetmeliğe eklenmiştir. Örneklerdeki
esaslara uyulmak şartıyla, bu örneklere gerekli ilâveler yapılabilir. Uygulanacak
hükümler Madde
19-Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce tutulan defterler, mümkün olduğu
takdirde, Yönetmelik hükümlerine uygun bir biçimde gerekli sütunlar ilave
edilmek suretiyle kullanılmaya devam edilir. Elektronik
ortamda kayıt tutulması Madde 20-Elektronik
ortamda veri girişi ve veri saklama uygulamasına geçen mahkemelerde bu
Yönetmelik uyarınca tutulacak defterler ile özel kütük, dosyalar, tutanaklar
ve diğer evrak elektronik ortamda tutulur. Birinci
fıkraya göre elektronik ortamda tutulan defter, özel kütük ve diğer evrak;
bir yıl süreyle, yedekleme amacıyla haftalık dökümleri çıkartılarak mahkeme
yazı işleri müdürünce imzalanmak suretiyle defter ve karton yerine geçmek üzere saklanır. Yürürlük
Madde
21-Bu Yönetmelik yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer. Yürütme
Madde
22-Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.
NOT: 23.09.2004 tarih ve 25592
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (Yönetmeliğin
eklerini Resmi Gazete’den temin edebilirsiniz.) |
|
|